SARVAN SÖZLÜĞÜ

SARVANDA

 TÜRKÇE SÖZLÜKTE KARŞILIĞI

 CÜMLE İÇİNDE KULLANIMI

Abrul

Nisan

Abrul ayından sonra yaylaya gideceğiz.

Accuk

Az olan 

Accuk elma versene.

Ahacuk 

İşte

Bizim ev ahacuk

Akınmak

Kaymak

Çocukların akınmaktan pantolonları yırtıldı.

Aykuru(avkuru)

Yamaca paralel

Avkuru gel

Alaf

 Hayvanlar için yaprak demeti 

Ahmet alaf almaya gitti

Andır

İşe yaramayan

Andır galsın

Angıramak

Avazı çıktığı kadar bağırmak 

Angırama geliyorum.

Anlak

 Meydan

Annama gel.

Annaklamak

Bakmak

Beri annakla

Aranku

Sokak Köpeği

 Ne dolaşıyorsun aranku gibi

Aşak

Eğerceğin yuvarlak parçası 

Eğerceğin aşağını kaybettim

Aşki

Zaten,Tevekkeli 

Usta hastaymış. Aşki işe gelmedi.

Avu

Zehir

Avular çiçek açtı

Ayam

Hava

Ayam zabacca beter zollu olacak

Ayama 

Lakap

Onun ayaması keçemen.

Başak

Fındık sonu toplanan artık

Günde 1 got başşak ederim.

                          

                                                      

                             

Bayak                       Biraz önce                            Bayak öyle demiyordun ama.

Bıldır                         Geçen sene                          Bıldır daha iyi mahsul vardı.

Bitdoma                    Azıcık, çok az,küçük                Bitdoma mısır verdi.

Bozaltı                       Alaca karanlık                          Sabah bozaltısına çıktı gitti.

Böce                          Fasulye                                Bu sene böcemiz yok

Buymak                     Üşümek                               Hava çok soğuk buydum.

Caplama                    Fıraklıya yatay çakılan çıta       Fıraklıya caplama vuracağım.

Caranak                     Sağanak yağmur                  Caranak geldi ıslandım.

Caydak                      Yalniz, sade                         Oğlan caydak geldi.

Celecoş                      Keş’ten yapılan yemek..        Sahura celecoş yapalım.

Cenik                         Sahile yakın köyler               Yayladan cenige gidiyorum

Cıbban                      Alkış                                    Öğle sevindi ki; cıbban attı.

Cıdık                         Tuzak                                   Cıdığı kurdum.(kuş tuzağı)

Cımbış                       Komik , eğlence                    Beter cımbış heri

Cırıtta                       Hamur kızartması                     Sabah cırıtta yiyeceğiz.

Cıymık                       Odunun ele batan ince parçaları

Cicik                          Meme                                  İneğin cicikleri yara olmuş

Cilim                          Su gecirmez çamur               Saca cilim çamur getirdim.

Çalpama                    Yoğurdun çırpılmışı              Yoğurt çalpa da içelim.

Çangal                       Fasulye sırığı                        Fasulyeçangalda sallanıyor.

Çara                           Akıntı                                 İnekten çara geldi.

Çavgun                      Yatay yağan yağmur              Merekteki otlar çavgundan ıslanmış.

Çeç                            Bozuk para, ayıklanmış fındık..Biraz çeç fındığım var

Çentik                       İz, yara                             Ağaca çentik atmışlar.

Çıpır                          Alaca renkli                          Yılan çısçıpır.

Çıpırlak                      Çok renkli                            Kazağın rengi çok çıpırlak

Çimmek                     Yıkanmak                            Ben derede çimdim.

Çotanak                    Çoklu fındık                          Bu sene fındık hep çotanak..

Çömez                       Çocuk                                 Çömezlerle iş yapılmaz.

Çöör                          Mısırın köke yakın kısmı..        Otu çööre kaldırdık.

Cücük                        Civciv                                  Cücükler çıktı..

Çöten                        Mısır ambarı                         Darıyı çötene koyduk.

Dadduk                      Tatlı, sevimli                         Ufaklık beter dadduk.

Dasdar                       Geniş olmayan Yün kilim          Dasdar dokumaya gittiler

Debertmek                 Karıştırmak                          Tavuk gibi ne debertiyorsun

Depebızlık                   Takla                                  Çocuk çayırda depebızlık kılıyor.

Depük                         Kuru, ıslak olmayan yer           Yerler depük

Dişemek                      Keskin hale getirmek.           Değirmen taşını dişemeye geldiler.

Dirgon                        Ucu çatal V şeklinde yaba        Otu çengele divronla taktık.

Dobuç                         Ucu sivri olmayan                 Kalemin ucu iyice dobuç oldu. Açmak lazım.

Düdek                         Olgunlaşmamış meyve          Çocuklar incirin düdeğini yolmuş

Ebrimek                      İncelmek, eskimek               Gömlek de iyice ebridi.

Ecünnü                       Cin                                   Seni ecünnü çarpmış

Eğercek                       Kirman                             Eğercekle yün eğiriyor.               

Encamı                        Yaklaşık olarak                    Ne var heri. Encamı bir goşama darı

Eşkere                         Alenen, açıkça                   Türküyü eşkere söyle.

Evcük                          Çocuk oyun alanı                 Çocuklar dere kıyısına evcük yaptılar.

Evlülür                        Yeterli                                Bu kadar evlülür..                 

Evsi(övse, ökse)          Ucu yanmış odun         

Evşün                         Ekmek çevirmeye yarayan alet  Evşünle ekmeği çevirdim.

Faşırtı                         Parazit.                                 Radyo faşırtı yapıyor.

Fayrap                        Ateş, alev                             Çocuklar mereğin götüne favrabı verdi.

Ferik                           Genç tavuk..                         Beş feriği çakal aldı..

Feşel                           Yaramaz, afacan                      Oğlan beter feşel oldu.

Fetir                           Sac üstünde yapılan bazlama        Sabah yağlı fetir devürmesi ne güzel olur.

Fıraklı(fıraktı)              Örme çit                                  Çitin kenarını fıraklı yaptık.

Fışırtmak                     Fırlatmak                                 Çocuklar taşı dereye fışırtıyor.

Fisil                             Küçük fare                                Evin içinde fisiller fink atıyor..

Fink atmak                  Dolaşmak                                 Evin içinde fisiller fink atıyor..

Follamak(Hollamak)     Dış kabuk çıkarma                   Fasulyeyi folla.

Fosük                          Dişi olmayan                        Fösük konuşuyor.

Gagiliç  (Gagilik)           Biçimsiz, kaba, kuru             Zayıflamışta gagiliç olmuş.

Galemlik                      Baca                                Galemliğin şapkası rüzgardan düştü.

Ganayaklı                    Sakin, mazlum                 Bu çocuk çok ganayaklı

Gaybetbazara              Aşağı yukarı                     Gaybetbazara iş olmaz. Ne kadar lazım.

Garcaşturma                Karıştırma, tahrik               Gavga garcasturma

Gasmuk                       Taze çam kabuğu                 Yaylada gasmuk yediğimiz günleri unutamam

Gavsun                        Fındığın en dış yeşil kısmı         Gavsunu hararla tama koy.

Gavunç                        Hadım              Hayalarına vurma gavunç olur.

Gecin                           Follanmış fasulye kabuğu          Gecinleri yala, böceleri tereğe koy.

Geçek                          Bahçe çitinin geçiş yeri.         Geçekten geçerek geldim..

Gerevi                          Dal eğmek için kullanılan odun    Gerevi de nasil bire (1) e benziyor.

Gıcımık                         Sinir bozan, sinirlenilen       Çok gıcımık oldum.

Gıdık                            Küçük sepet    Yumurtaları gıdığa koy, kırılmasın.

Gınnap                        İp         Gınnap getir bağlayalım.

Gırklık                          Koyun gırkma aleti       Gırklıkla koyunları gırktık.

Gıymık                         İnce ağaç parçası         Elime gıymık battı.

Girebi                          Küçük balta     Girebiyi ver bahçe atlamaya gideceğim.

Gobca                         Düğme    .Gömleğin gobcaları düşmüş.

Gocca                          Büyük        Gocca garısın yaptığına bak..

Goşama (Goçma)          İki avuç miktarı            Bir goşama mısır ver.

Göynümek                   Meyvenin yumuşaması     Armutlar iyice gönüdü

Gumbul                        Büyük sepet     Gumbulla gazel almaya gidicem.

Guvak                          Kepek             Saçların çok guvaklanmış.

Gübür                          Toz ve pislik parçaları     Evin iyice tozunu gübürünü temizle.

Güvenek                      İri sinek            Yazın yaylalarada güvenek çok olur.

Haccak                         Güzel      Bu kız beter haccak

Haçan                          Henüz    Haçan almayacaktın niye kandırdın

Halik                            Küçük taş        Halik taşları duvarın arasına koyarlar.

Haltuk                         Buzağının boynundaki ip tasma        Danayı haltuğundan tut. Kaçmasın

Gambak (Gabak)          Kel                  Saçını sıfıra vurmuş kafası gambak olmuş

Gebic                           Kenarı olmayan            Duvarın bir tarafı gebiç kaldı

Gışmık                          Hayvan tekmesi           İnek gışmık atıyor. Yanına yaklaşma !

Guytak                        Çukur  Yollar guytak dolu dikkat et.

Haccak                        Güzel                           çok haccaksın.

Happak                       Beleş   Happak mı  var hemen geldin        

Harar                          Örme büyük sepet       Bir harar talaş cıktı.

Hartama                     Çatı kaplama için ince tahta      Yayla evlerinin üstü hep hartama

Hayana                        Şimdilik, önden            Sen hayana git ben geliyorum.

Hayat                           Antre, evin girişi           Pis ayaklarla hayata girme

Helle                            Koyu un çorbası          Helle çorbası yer misin?

Hennük                        Toprağın yumuşaması   Hennük olunca tarla iyi ekiliyor.

Hepek                         Gizli geçit kapağı          Çardağın hepeğini ört.

Heri                             Madem            Eyi  heri

Herk                            Bellenmiş toprak             Komşuya herk etmeye gideceğiz.

Hevlane                       Küçük tencere      Dipleyi heylaneye yapalım.

Hıltak                           Tıkız olmayan, gevşek     Girebinin  başı hıltak. Suya koyun da şişsin

Hınkırmak                    Sümkürmek     Git burnunu hınkırda gel.

Hışır                             Eski, dökük     Hıl Hışır ne varsa yakacağız.

Hızan                           Çocuk     Hızanı koyuna gönderdim.

Hollamak                     Follamak          Cekirdek kısmı kabuktan ayırma

Hopalak                       Tombul            Çocuk çok hopalak

Höldirik                       İnce, içi dışı görünen     Şu höldiriki üstünden çıkar.

Höşül                           Bulanık             Yağmurdan sonra obuzlardan höşül akıyor.

Imık                             Sıcak        İçeri çok ımıkmış. Dışarıda buyduk.

Irgamak                       Sallamak          Dalı ırga da fındıklar düşsün.

Irgat                              Fındık toplayan yatılı kimseler.  Beş ırgatım var..

Istınka                          Ağzına kadar, tam, tamamen    Merek ıstınka ot dolu.

Işgın                             Fındık filizi        Işgınlar iyice büyüdüler.

İçlik                             Gömlek            Kendime içlik alacağım.

İlekgün                         Önceki gün      İlekgün geldim

İlistir                            Metal Kevgir    Dipleyi ilisitrden süzelim.

İndem                          O kadar,          İndem kötü değil.

Kakmuk                      Yumruk           Çocuklar birbirini kakmukluyor.

Karaltı                          Belli belirsiz görünen     Sabah bozuna bir karaltı gördüm.

Kayınmak                    Akınmak          Çocuklar topukda akınıyor.

Kaynarı                        Ölmeyecesiye   Kaynarı !!! ne var

Keçemen                     Kertenkele       Yolda keçemenler cirit atıyor.

Kelçük                         Meyve koçanı     Kelçükleri yala atın.

Kemre                         Hayvan gübresi           Bahçenin  diplerine kemre koyduk.

Kesek                          Kısa çubuk      Kesekleri toplayın ateş yakalım.

Keşgül                         Su kabağı         Gölden keşgülle su aldım.

Keşik                           Sıra      Keşik değirmende olur. (Atasözü)

Kevrim                         Kıvrım olmak   Yılana bak. Kevrim olmuş

Keyfanı                        İhtiyar kadın     Keyfanının durumu iyi değil.

Köm                            Ahır     İnekleri köme getirin.

Kömüş                         Manda   Kömüşler suda yatmaya bayılır.

Kösmük                       Sigara izmariti   Kösmükleri sobaya atın.

Köstüre (Kösere)        Yuvarlak bileme taşı     Köstüreyi çevir tırpan tutacağım.

Küpü                           Baltanın sırtı     Şimdi küpüyü yersin ha !!!

Kürün                          Su almak için İçi oyulmuş ağaç.Çocukları kürüne gönder su alsınlar.

Löç(Lök,Löş)              Çok ıslak         Odun lör löç olmuş.

Mada                           İştah     Madadan kesildim.

Mafir                            Defa, kez, kere            Üç mafir aradım. Bulamadım.

Makluvat                     Zayıf yabani hayvan      Ne bu surat makluvat gibi olmuşsun.

Maslı                            Sepet çubuğu   Abimler maslı kesmeye gitti.

Mayıs                           Çilek    Mayıslar olmaya başladı.

Meh                             Buyur        Meh al.

Merek                          Ot saklanan yer            Merekten ot getir, ineklere vereceğiz.

Merulcan                     Taze diken ucu         Merulcan kavurması yediniz mi?

Misir                            Domates          Bir misir sirkelisi olsa da yesek.

Miz                              Emmesin diye danalara takılan ucu sivri alet

Mudara                        Sağlam olmayan           Bu kapı mudara duruyor.

Mugalif                         Zayıf, dayanıksız          Bu ev çok mugalif olmuş.

Mühkem                      Sağlam    Buzağıyı mühkem ökle.

Obuz                            Büyük su arkı   Obuzdan çite su kestim.

Oyrak                          Çukur arazi      Köyün suyu karşıki oyraktan geliyor.

Ödlek                          Korkak            Çok ödleksin.

Öğürmek                     Kusmak           Midesi bulanmış öğürüyor.

Öğürsemek                  İneklerin boğa istemesi      İnekler öğürsedi. Tutmaya gideceğiz.

Öklemek                      Sabitlemek, belirlemek   Öküzü çite ökledim.

Örkenme                     Alay etme        Çocuklar bana örkeniyor.

Paaç                            Külde yapılan ekmek   Eskiden paaç ekmeği yapılırdı.

Palan                            İnce minder      Misafirin altina palan at.

Pancar                         Kara lahana     Pancar çorbasına içyağ koydun mu?

Papara                         Dayak    Konuşmana dikkat et. Parara yiyeceksin.

Papara                         Yağlı şekerli ekmek tatlısı         Madam  bir papara çekti sormayın.

Pasa                            Devamlı           Pasa üstüme geliyor !!!

Paşka(Pakça)              Küçük ev         Rahmetlinin paşkası da çok eski idi.

Pattanguc                     Bir çeşit oyuncak silah   Pattanguçu yukarı kaltır. Gözünüze gelebilir.

Paykırtmak                  Kaçırmak         Canavar koyunları paykırttı.

Pee(pey)                      Taş duvar         Tarladaki pee tekrar ürktü

Pezük                            Pazı                 Pezük muhlaması yedin mi?

Peş                              Ek, yama         Pantalona peş vurulacak

Pıddak                         Patlamış mısır   Çayla pıddak yemek çok güzel olur.

Pisik                             Sarı renkli        Çocuğa bak pisik gibi.

Pool                             Taze pişmiş mısır          Pool haşlamışlar.

Pur                              Sert kumlu toprak        Pur yeri eşmesi beter zor.

Putuna                          Tahta turşu saklama kabı          Putunanın ağzını kapat. İçine Sıçan düşer

Sakırtdak(Sakartlak)    İnsan yapışan böcek     Ne arsız. Sakırtdak gibi yapışıyor.

Saplık                          Balta, kazma, vs. sap kısmı      Bir saplıkta belini kırarım.

Saplıyak                       Metal yemek kepçesi               Terekten saplıyakı ver.

Sef                               Yanlış               Seflin oldu. Özür dilerim.

Semete                        Vasıta, sebep   Yağın semetesine yemeği yedik.

Serenti                         4 direk üzerindeki kiler   Serentiden darı al gel.

Sırtarmak                     Alaylı Gülmek  Ne sırtarıyorsun? Açıkta bir şey mi var?

Sinmek                         Saklanmak       Çocuklar sindi onları bulamıyorum.

Sinmecük                     Saklambaç oyunu     Bizimkiler sinmecük oynuyor.. 

Solama                        Fındık toplandıktan sonra  bahçede kalan fındık.. solama yaptık

Sökütmek                    Çıkarmak, soyunmak   Üstünü başını söküt çamaşır yıkayacağım.

Söykenmek                  Yaslanmak       Ocakbaşında söykenip uyuyakalmış.

Sümüç                          Baş ile işaret parmağı arası       İki tahta arasında İki sümüçlük açık kaldı

Şalak                           Geçmiş Salatalık          Şalak bostanları yala doğra.

Şelek                           Orta boy sepet      Kemre şeleğimiz nerede?

Şenlik                          Bahçe                Şenlikte domatesler oldu.

Şişek                           Genç Erkek koyun       Şişekleri kurbana götüreceğim.

Taflan                           Kara yemiş      Taflan dalından pattanguç yaptım.

Tam                             Ahır     İnekler tamdan çıkmadılar.

Taran                           Sudaki taşın altı.           Büyük balıklar taranda saklanır.

Taasal                          Tembel, ihmalkar ,beceriksiz       Beter tasal. Hiçbir iş yapmıyor.

Tay                              Yük, parça       Değirmene 2 tay zara attım.

Tesbermek                   Kurumak         Hamur tesberdi.

Tevek                          Asma dalı         Tevekle ottukları sardık.

Tevekkel                      Ganayaklı, sakin           Tevekkel, kimseye zararı yok.

Tıkız                             Sıkı sıkıya kapalı          Kavanozu iyive tıkızlayın akmasın

Tıman                           Don     Şuna kemer alın, tımanı düşüyor.

Tirizme                         Toprağı kazarak kökleri çıkar.  Kazmayla tirizme vurmaya gideceğiz.

Tokalak                       Yuvarlak          Belledikten sonra tokalağı kıralım.

Toklu                           Kuzunun büyüğü          Toklular etlendi

Topuk                          Sert ot. Çocuklar topukta akınıyor.

Topur                           Kestanenin dikenli hali.Kestanenin topuru elime battı.

Töngel                          Bir çeşit muşmula         Töngeller gönümeye başladı.

Tülemek                       Oluşmak, meydana gelmek      Fındıklar yeni tülemeye başladı.

Tümsek                        Yüksek kasis   Araba kullanırken tümseklere dikkat et.

Tünek                          Kuşların tüyü    Kartal’ın tüneği divit gibi

Tünemek                      Tavukların konması      Tavuklar caplamaya tünemiş.

Uruf olmak                   Üzülmek          Uruf oldum.

Uslu                             İleri gelen büyükler       Usluların yayında sigara içilmez

Üveç                            Yaşına gelmemiş erkek koyun  Bir üveç keste yiyelim.

Vire                             Daima, devamlı            Vire üstüme geliyor.

Yağlaş                         Muhallebi         Fırın darısı yalaşı yedin mi?

Yalavu                         Ateş alevi         Yalavu vuruyor.

Yalavuz                        Kimsesiz          Yalavuz yemek yenmiyor.

Yarmaça                      Yarılmış odun   Yarmaca yığınını gördün mü?

Yaykın                         Kızılağaç          Yaykından otluk ağacı yapacağım.

Yenlik                          Hafif     Bu yük çok yenlik olmuş.

Yolmak                        Elle sökmek     Bizimkiler ot yolmaya gitti

Yuka                           Derin olmayan su         Çocuklar yuka yerde çimiyor.

Yülemek(Üllemek)       Ucunu sivriltmek          Çangalları yüledim

Zaar                             Uyuz köpek     Sabaha kadar zaar gibi geziyor.

Zabacca                       Yarın sabah      Zabacca yaylaya gideceğiz

Zahra                           Un yapılan mısır ve buğday       Zahraları değirmene götürdüm.

Zeğele                          Akşam     Zeğele bize gel

Zıbıç   (Sıbıç)                Sebze ve meyve sapı    Pancarın zıpıçlarını kır.

Zollu                            Güzel   Ayam zabacca beter zollu olacak

Zumbuk                       Yumruk           Zumbuğu kafana yersin.

Zıkkım                         zehir(zakkum)          Zıkkımın bekini ye emi..

<< GERİ >>