|
SARVAN SÖZLÜĞÜ |
||
|
SARVANDA |
TÜRKÇE SÖZLÜKTE KARŞILIĞI |
CÜMLE İÇİNDE KULLANIMI |
|
Abrul |
Nisan |
Abrul ayından sonra yaylaya gideceğiz. |
|
Accuk |
Az olan |
Accuk elma versene. |
|
Ahacuk |
İşte |
Bizim ev ahacuk |
|
Akınmak |
Kaymak |
Çocukların akınmaktan pantolonları yırtıldı. |
|
Aykuru(avkuru) |
Yamaca paralel |
Avkuru gel |
|
Alaf |
Hayvanlar için yaprak demeti |
Ahmet alaf almaya gitti |
|
Andır |
İşe yaramayan |
Andır galsın |
|
Angıramak |
Avazı çıktığı kadar bağırmak |
Angırama geliyorum. |
|
Anlak |
Meydan |
Annama gel. |
|
Annaklamak |
Bakmak |
Beri annakla |
|
Aranku |
Sokak Köpeği |
Ne dolaşıyorsun aranku gibi |
|
Aşak |
Eğerceğin yuvarlak parçası |
Eğerceğin aşağını kaybettim |
|
Aşki |
Zaten,Tevekkeli |
Usta hastaymış. Aşki işe gelmedi. |
|
Avu |
Zehir |
Avular çiçek açtı |
|
Ayam |
Hava |
Ayam zabacca beter zollu olacak |
|
Ayama |
Lakap |
Onun ayaması keçemen. |
|
Başak |
Fındık sonu toplanan artık |
Günde 1 got başşak ederim. |
Bayak Biraz önce Bayak öyle demiyordun ama.
Bıldır Geçen sene Bıldır daha iyi mahsul vardı.
Bitdoma Azıcık, çok az,küçük Bitdoma mısır verdi.
Bozaltı Alaca karanlık Sabah bozaltısına çıktı gitti.
Böce Fasulye Bu sene böcemiz yok
Buymak Üşümek Hava çok soğuk buydum.
Caplama Fıraklıya yatay çakılan çıta Fıraklıya caplama vuracağım.
Caranak Sağanak yağmur Caranak geldi ıslandım.
Caydak Yalniz, sade Oğlan caydak geldi.
Celecoş Keş’ten yapılan yemek.. Sahura celecoş yapalım.
Cenik Sahile yakın köyler Yayladan cenige gidiyorum
Cıbban Alkış Öğle sevindi ki; cıbban attı.
Cıdık Tuzak Cıdığı kurdum.(kuş tuzağı)
Cımbış Komik , eğlence Beter cımbış heri
Cırıtta Hamur kızartması Sabah cırıtta yiyeceğiz.
Cıymık Odunun ele batan ince parçaları
Cicik Meme İneğin cicikleri yara olmuş
Cilim Su gecirmez çamur Saca cilim çamur getirdim.
Çalpama Yoğurdun çırpılmışı Yoğurt çalpa da içelim.
Çangal Fasulye sırığı Fasulyeçangalda sallanıyor.
Çara Akıntı İnekten çara geldi.
Çavgun Yatay yağan yağmur Merekteki otlar çavgundan ıslanmış.
Çeç Bozuk para, ayıklanmış fındık..Biraz çeç fındığım var
Çentik İz, yara Ağaca çentik atmışlar.
Çıpır Alaca renkli Yılan çısçıpır.
Çıpırlak Çok renkli Kazağın rengi çok çıpırlak
Çimmek Yıkanmak Ben derede çimdim.
Çotanak Çoklu fındık Bu sene fındık hep çotanak..
Çömez Çocuk Çömezlerle iş yapılmaz.
Çöör Mısırın köke yakın kısmı.. Otu çööre kaldırdık.
Cücük Civciv Cücükler çıktı..
Çöten Mısır ambarı Darıyı çötene koyduk.
Dadduk Tatlı, sevimli Ufaklık beter dadduk.
Dasdar Geniş olmayan Yün kilim Dasdar dokumaya gittiler
Debertmek Karıştırmak Tavuk gibi ne debertiyorsun
Depebızlık Takla Çocuk çayırda depebızlık kılıyor.
Depük Kuru, ıslak olmayan yer Yerler depük
Dişemek Keskin hale getirmek. Değirmen taşını dişemeye geldiler.
Dirgon Ucu çatal V şeklinde yaba Otu çengele divronla taktık.
Dobuç Ucu sivri olmayan Kalemin ucu iyice dobuç oldu. Açmak lazım.
Düdek Olgunlaşmamış meyve Çocuklar incirin düdeğini yolmuş
Ebrimek İncelmek, eskimek Gömlek de iyice ebridi.
Ecünnü Cin Seni ecünnü çarpmış
Eğercek Kirman Eğercekle yün eğiriyor.
Encamı Yaklaşık olarak Ne var heri. Encamı bir goşama darı
Eşkere Alenen, açıkça Türküyü eşkere söyle.
Evcük Çocuk oyun alanı Çocuklar dere kıyısına evcük yaptılar.
Evlülür Yeterli Bu kadar evlülür..
Evsi(övse, ökse) Ucu yanmış odun
Evşün Ekmek çevirmeye yarayan alet Evşünle ekmeği çevirdim.
Faşırtı Parazit. Radyo faşırtı yapıyor.
Fayrap Ateş, alev Çocuklar mereğin götüne favrabı verdi.
Ferik Genç tavuk.. Beş feriği çakal aldı..
Feşel Yaramaz, afacan Oğlan beter feşel oldu.
Fetir Sac üstünde yapılan bazlama Sabah yağlı fetir devürmesi ne güzel olur.
Fıraklı(fıraktı) Örme çit Çitin kenarını fıraklı yaptık.
Fışırtmak Fırlatmak Çocuklar taşı dereye fışırtıyor.
Fisil Küçük fare Evin içinde fisiller fink atıyor..
Fink atmak Dolaşmak Evin içinde fisiller fink atıyor..
Follamak(Hollamak) Dış kabuk çıkarma Fasulyeyi folla.
Fosük Dişi olmayan Fösük konuşuyor.
Gagiliç (Gagilik) Biçimsiz, kaba, kuru Zayıflamışta gagiliç olmuş.
Galemlik Baca Galemliğin şapkası rüzgardan düştü.
Ganayaklı Sakin, mazlum Bu çocuk çok ganayaklı
Gaybetbazara Aşağı yukarı Gaybetbazara iş olmaz. Ne kadar lazım.
Garcaşturma Karıştırma, tahrik Gavga garcasturma
Gasmuk Taze çam kabuğu Yaylada gasmuk yediğimiz günleri unutamam
Gavsun Fındığın en dış yeşil kısmı Gavsunu hararla tama koy.
Gavunç Hadım Hayalarına vurma gavunç olur.
Gecin Follanmış fasulye kabuğu Gecinleri yala, böceleri tereğe koy.
Geçek Bahçe çitinin geçiş yeri. Geçekten geçerek geldim..
Gerevi Dal eğmek için kullanılan odun Gerevi de nasil bire (1) e benziyor.
Gıcımık Sinir bozan, sinirlenilen Çok gıcımık oldum.
Gıdık Küçük sepet Yumurtaları gıdığa koy, kırılmasın.
Gınnap İp Gınnap getir bağlayalım.
Gırklık Koyun gırkma aleti Gırklıkla koyunları gırktık.
Gıymık İnce ağaç parçası Elime gıymık battı.
Girebi Küçük balta Girebiyi ver bahçe atlamaya gideceğim.
Gobca Düğme .Gömleğin gobcaları düşmüş.
Gocca Büyük Gocca garısın yaptığına bak..
Goşama (Goçma) İki avuç miktarı Bir goşama mısır ver.
Göynümek Meyvenin yumuşaması Armutlar iyice gönüdü
Gumbul Büyük sepet Gumbulla gazel almaya gidicem.
Guvak Kepek Saçların çok guvaklanmış.
Gübür Toz ve pislik parçaları Evin iyice tozunu gübürünü temizle.
Güvenek İri sinek Yazın yaylalarada güvenek çok olur.
Haccak Güzel Bu kız beter haccak
Haçan Henüz Haçan almayacaktın niye kandırdın
Halik Küçük taş Halik taşları duvarın arasına koyarlar.
Haltuk Buzağının boynundaki ip tasma Danayı haltuğundan tut. Kaçmasın
Gambak (Gabak) Kel Saçını sıfıra vurmuş kafası gambak olmuş
Gebic Kenarı olmayan Duvarın bir tarafı gebiç kaldı
Gışmık Hayvan tekmesi İnek gışmık atıyor. Yanına yaklaşma !
Guytak Çukur Yollar guytak dolu dikkat et.
Haccak Güzel çok haccaksın.
Happak Beleş Happak mı var hemen geldin
Harar Örme büyük sepet Bir harar talaş cıktı.
Hartama Çatı kaplama için ince tahta Yayla evlerinin üstü hep hartama
Hayana Şimdilik, önden Sen hayana git ben geliyorum.
Hayat Antre, evin girişi Pis ayaklarla hayata girme
Helle Koyu un çorbası Helle çorbası yer misin?
Hennük Toprağın yumuşaması Hennük olunca tarla iyi ekiliyor.
Hepek Gizli geçit kapağı Çardağın hepeğini ört.
Heri Madem Eyi heri
Herk Bellenmiş toprak Komşuya herk etmeye gideceğiz.
Hevlane Küçük tencere Dipleyi heylaneye yapalım.
Hıltak Tıkız olmayan, gevşek Girebinin başı hıltak. Suya koyun da şişsin
Hınkırmak Sümkürmek Git burnunu hınkırda gel.
Hışır Eski, dökük Hıl Hışır ne varsa yakacağız.
Hızan Çocuk Hızanı koyuna gönderdim.
Hollamak Follamak Cekirdek kısmı kabuktan ayırma
Hopalak Tombul Çocuk çok hopalak
Höldirik İnce, içi dışı görünen Şu höldiriki üstünden çıkar.
Höşül Bulanık Yağmurdan sonra obuzlardan höşül akıyor.
Imık Sıcak İçeri çok ımıkmış. Dışarıda buyduk.
Irgamak Sallamak Dalı ırga da fındıklar düşsün.
Irgat Fındık toplayan yatılı kimseler. Beş ırgatım var..
Istınka Ağzına kadar, tam, tamamen Merek ıstınka ot dolu.
Işgın Fındık filizi Işgınlar iyice büyüdüler.
İçlik Gömlek Kendime içlik alacağım.
İlekgün Önceki gün İlekgün geldim
İlistir Metal Kevgir Dipleyi ilisitrden süzelim.
İndem O kadar, İndem kötü değil.
Kakmuk Yumruk Çocuklar birbirini kakmukluyor.
Karaltı Belli belirsiz görünen Sabah bozuna bir karaltı gördüm.
Kayınmak Akınmak Çocuklar topukda akınıyor.
Kaynarı Ölmeyecesiye Kaynarı !!! ne var
Keçemen Kertenkele Yolda keçemenler cirit atıyor.
Kelçük Meyve koçanı Kelçükleri yala atın.
Kemre Hayvan gübresi Bahçenin diplerine kemre koyduk.
Kesek Kısa çubuk Kesekleri toplayın ateş yakalım.
Keşgül Su kabağı Gölden keşgülle su aldım.
Keşik Sıra Keşik değirmende olur. (Atasözü)
Kevrim Kıvrım olmak Yılana bak. Kevrim olmuş
Keyfanı İhtiyar kadın Keyfanının durumu iyi değil.
Köm Ahır İnekleri köme getirin.
Kömüş Manda Kömüşler suda yatmaya bayılır.
Kösmük Sigara izmariti Kösmükleri sobaya atın.
Köstüre (Kösere) Yuvarlak bileme taşı Köstüreyi çevir tırpan tutacağım.
Küpü Baltanın sırtı Şimdi küpüyü yersin ha !!!
Kürün Su almak için İçi oyulmuş ağaç.Çocukları kürüne gönder su alsınlar.
Löç(Lök,Löş) Çok ıslak Odun lör löç olmuş.
Mada İştah Madadan kesildim.
Mafir Defa, kez, kere Üç mafir aradım. Bulamadım.
Makluvat Zayıf yabani hayvan Ne bu surat makluvat gibi olmuşsun.
Maslı Sepet çubuğu Abimler maslı kesmeye gitti.
Mayıs Çilek Mayıslar olmaya başladı.
Meh Buyur Meh al.
Merek Ot saklanan yer Merekten ot getir, ineklere vereceğiz.
Merulcan Taze diken ucu Merulcan kavurması yediniz mi?
Misir Domates Bir misir sirkelisi olsa da yesek.
Miz Emmesin diye danalara takılan ucu sivri alet
Mudara Sağlam olmayan Bu kapı mudara duruyor.
Mugalif Zayıf, dayanıksız Bu ev çok mugalif olmuş.
Mühkem Sağlam Buzağıyı mühkem ökle.
Obuz Büyük su arkı Obuzdan çite su kestim.
Oyrak Çukur arazi Köyün suyu karşıki oyraktan geliyor.
Ödlek Korkak Çok ödleksin.
Öğürmek Kusmak Midesi bulanmış öğürüyor.
Öğürsemek İneklerin boğa istemesi İnekler öğürsedi. Tutmaya gideceğiz.
Öklemek Sabitlemek, belirlemek Öküzü çite ökledim.
Örkenme Alay etme Çocuklar bana örkeniyor.
Paaç Külde yapılan ekmek Eskiden paaç ekmeği yapılırdı.
Palan İnce minder Misafirin altina palan at.
Pancar Kara lahana Pancar çorbasına içyağ koydun mu?
Papara Dayak Konuşmana dikkat et. Parara yiyeceksin.
Papara Yağlı şekerli ekmek tatlısı Madam bir papara çekti sormayın.
Pasa Devamlı Pasa üstüme geliyor !!!
Paşka(Pakça) Küçük ev Rahmetlinin paşkası da çok eski idi.
Pattanguc Bir çeşit oyuncak silah Pattanguçu yukarı kaltır. Gözünüze gelebilir.
Paykırtmak Kaçırmak Canavar koyunları paykırttı.
Pee(pey) Taş duvar Tarladaki pee tekrar ürktü
Pezük Pazı Pezük muhlaması yedin mi?
Peş Ek, yama Pantalona peş vurulacak
Pıddak Patlamış mısır Çayla pıddak yemek çok güzel olur.
Pisik Sarı renkli Çocuğa bak pisik gibi.
Pool Taze pişmiş mısır Pool haşlamışlar.
Pur Sert kumlu toprak Pur yeri eşmesi beter zor.
Putuna Tahta turşu saklama kabı Putunanın ağzını kapat. İçine Sıçan düşer
Sakırtdak(Sakartlak) İnsan yapışan böcek Ne arsız. Sakırtdak gibi yapışıyor.
Saplık Balta, kazma, vs. sap kısmı Bir saplıkta belini kırarım.
Saplıyak Metal yemek kepçesi Terekten saplıyakı ver.
Sef Yanlış Seflin oldu. Özür dilerim.
Semete Vasıta, sebep Yağın semetesine yemeği yedik.
Serenti 4 direk üzerindeki kiler Serentiden darı al gel.
Sırtarmak Alaylı Gülmek Ne sırtarıyorsun? Açıkta bir şey mi var?
Sinmek Saklanmak Çocuklar sindi onları bulamıyorum.
Sinmecük Saklambaç oyunu Bizimkiler sinmecük oynuyor..
Solama Fındık toplandıktan sonra bahçede kalan fındık.. solama yaptık
Sökütmek Çıkarmak, soyunmak Üstünü başını söküt çamaşır yıkayacağım.
Söykenmek Yaslanmak Ocakbaşında söykenip uyuyakalmış.
Sümüç Baş ile işaret parmağı arası İki tahta arasında İki sümüçlük açık kaldı
Şalak Geçmiş Salatalık Şalak bostanları yala doğra.
Şelek Orta boy sepet Kemre şeleğimiz nerede?
Şenlik Bahçe Şenlikte domatesler oldu.
Şişek Genç Erkek koyun Şişekleri kurbana götüreceğim.
Taflan Kara yemiş Taflan dalından pattanguç yaptım.
Tam Ahır İnekler tamdan çıkmadılar.
Taran Sudaki taşın altı. Büyük balıklar taranda saklanır.
Taasal Tembel, ihmalkar ,beceriksiz Beter tasal. Hiçbir iş yapmıyor.
Tay Yük, parça Değirmene 2 tay zara attım.
Tesbermek Kurumak Hamur tesberdi.
Tevek Asma dalı Tevekle ottukları sardık.
Tevekkel Ganayaklı, sakin Tevekkel, kimseye zararı yok.
Tıkız Sıkı sıkıya kapalı Kavanozu iyive tıkızlayın akmasın
Tıman Don Şuna kemer alın, tımanı düşüyor.
Tirizme Toprağı kazarak kökleri çıkar. Kazmayla tirizme vurmaya gideceğiz.
Tokalak Yuvarlak Belledikten sonra tokalağı kıralım.
Toklu Kuzunun büyüğü Toklular etlendi
Topuk Sert ot. Çocuklar topukta akınıyor.
Topur Kestanenin dikenli hali.Kestanenin topuru elime battı.
Töngel Bir çeşit muşmula Töngeller gönümeye başladı.
Tülemek Oluşmak, meydana gelmek Fındıklar yeni tülemeye başladı.
Tümsek Yüksek kasis Araba kullanırken tümseklere dikkat et.
Tünek Kuşların tüyü Kartal’ın tüneği divit gibi
Tünemek Tavukların konması Tavuklar caplamaya tünemiş.
Uruf olmak Üzülmek Uruf oldum.
Uslu İleri gelen büyükler Usluların yayında sigara içilmez
Üveç Yaşına gelmemiş erkek koyun Bir üveç keste yiyelim.
Vire Daima, devamlı Vire üstüme geliyor.
Yağlaş Muhallebi Fırın darısı yalaşı yedin mi?
Yalavu Ateş alevi Yalavu vuruyor.
Yalavuz Kimsesiz Yalavuz yemek yenmiyor.
Yarmaça Yarılmış odun Yarmaca yığınını gördün mü?
Yaykın Kızılağaç Yaykından otluk ağacı yapacağım.
Yenlik Hafif Bu yük çok yenlik olmuş.
Yolmak Elle sökmek Bizimkiler ot yolmaya gitti
Yuka Derin olmayan su Çocuklar yuka yerde çimiyor.
Yülemek(Üllemek) Ucunu sivriltmek Çangalları yüledim
Zaar Uyuz köpek Sabaha kadar zaar gibi geziyor.
Zabacca Yarın sabah Zabacca yaylaya gideceğiz
Zahra Un yapılan mısır ve buğday Zahraları değirmene götürdüm.
Zeğele Akşam Zeğele bize gel
Zıbıç (Sıbıç) Sebze ve meyve sapı Pancarın zıpıçlarını kır.
Zollu Güzel Ayam zabacca beter zollu olacak
Zumbuk Yumruk Zumbuğu kafana yersin.
Zıkkım zehir(zakkum) Zıkkımın bekini ye emi..